ورق گرم B و C چیست ؟ [ تفاوت ورق hb و hc ]

تفاوت ورق hb و hc در عرض و ضخامت

در صنعت فولاد ایران، ورق HB و ورق HC هر دو از دسته ورق‌های نورد گرم محسوب می‌شوند، اما میان آنها در ضخامت و عرض تفاوت مشخصی وجود دارد. ورق HB (یا ورق گرم نوع اول) معمولاً دارای ضخامت حدود ۴ میلی‌متر و عرض‌های ۱۲۰۰ یا ۱۲۵۰ میلی‌متر است.  در مقابل، ورق HC (ورق گرم نوع دوم) ضخیم‌تر است و در ضخامت‌های ۵ یا ۶ میلی‌متر و عرض‌های بزرگ‌تر مانند ۱۳۰۰، ۱۳۵۰، ۱۴۰۰ و ۱۴۵۰ میلی‌متر به بازار عرضه می‌شود.

این تفاوت در ضخامت و عرض باعث می‌شود هر نوع ورق کاربرد مشخصی داشته باشد و البته قیمت آن‌ها نیز متفاوت است. ورق HC که ضخیم‌تر و عریض‌تر است معمولاً گران‌تر است. نمادهای این ورق‌ها در بورس کالا نیز متفاوت هستند: ورق HB به‌عنوان ورق گرم b و ورق HC به‌عنوان ورق گرم c شناخته می‌شود؛ مثلاً نماد ورق گرم HB در فولاد مبارکه ایران MSC‑HS30109‑00 و HC نماد MSC‑HS40109‑00 است.

سایر تفاوت‌های ورق hb و hc

این دو نوع ورق فولادی گرم از نظر ترکیب شیمیایی، خواص مکانیکی و کاربردهای نهایی با یکدیگر تفاوت دارند. در ادامه، تفاوت بین ورق‌های HB و HC را در موارد مختلف بررسی می‌کنیم.

1. ترکیب شیمیایی و خواص آلیاژی

ورق‌های HB و HC از نظر ترکیب شیمیایی تفاوت‌هایی دارند که بر خواص مکانیکی و عملکرد نهایی آن‌ها اثر می‌گذارد. ورق HB معمولاً دارای درصد کربن و عناصر آلیاژی کمتری است که آن را نرم‌تر و شکل‌پذیرتر می‌سازد، در حالی که ورق HC به دلیل میزان بالاتر کربن، سخت‌تر و مقاوم‌تر در برابر ساییدگی و فشار است.

این تفاوت ترکیبی باعث می‌شود که کاربردهای متفاوتی برای هر نوع ورق تعریف شود. به عنوان مثال، ورق‌های HC در مواردی به کار می‌روند که نیاز به استحکام بالا و دوام طولانی‌مدت وجود دارد، در حالی که ورق‌های HB بیشتر در صنایع نیازمند خم‌کاری یا جوشکاری آسان مورد استفاده قرار می‌گیرند.

2. میزان انعطاف‌پذیری و شکل‌پذیری

ورق HB انعطاف‌پذیری بالاتری دارد که آن را برای کارهایی مانند خم‌کاری، نورد مجدد یا شکل‌دهی سرد مناسب می‌سازد. این خاصیت از اهمیت بالایی در صنعت خودروسازی، تولید قطعات پیچیده و سازه‌های سبک برخوردار است.

در مقابل، ورق HC با سختی بالاتر، شکل‌پذیری کمتری دارد و اگرچه در مقابل نیروهای خارجی مقاومت بیشتری دارد، اما در عملیات‌هایی مانند کشش عمیق یا شکل‌دهی پیچیده ممکن است با محدودیت مواجه شود. بنابراین انتخاب نوع ورق باید با توجه به فرآیند تولید انجام گیرد.

3. قابلیت جوشکاری

یکی از تفاوت‌های کاربردی مهم بین ورق‌های HB و HC در قابلیت جوشکاری آن‌ها دیده می‌شود. ورق HB به دلیل ساختار نرم‌تر و عناصر آلیاژی کم، قابلیت جوش‌پذیری بالاتری دارد و هنگام جوشکاری، ترک یا ضعف ساختاری کمتری از خود نشان می‌دهد.

در مقابل، ورق HC به دلیل سختی بالا و عناصر آلیاژی بیشتر، در فرآیند جوشکاری نیاز به دقت و مهارت بیشتری دارد. استفاده از الکترود مناسب و کنترل حرارتی دقیق برای جلوگیری از ترک‌خوردگی و کاهش کیفیت جوش در این نوع ورق‌ها الزامی است.

4. مقاومت به سایش و ضربه

ورق HC به دلیل سختی بیشتر، مقاومت بالاتری در برابر سایش، ضربه و خراش دارد. این ویژگی باعث می‌شود که در ساخت قطعات صنعتی تحت فشار، تجهیزات معدنی، و ماشین‌آلات سنگین کاربرد گسترده‌ای داشته باشد.

از سوی دیگر، ورق HB مقاومت کمتری در برابر سایش دارد اما به دلیل انعطاف بیشتر، در برابر ضربه‌های ناگهانی، ترک‌خوردگی کمتری نشان می‌دهد. در نتیجه برای مصارفی که بیشتر به جذب انرژی یا شکل‌پذیری نیاز دارند، گزینه بهتری محسوب می‌شود.

5. کاربرد در صنایع مختلف

ورق HB بیشتر در صنایعی مانند خودروسازی، ساخت لوازم خانگی، صنعت ساختمان و تولید محصولات سبک استفاده می‌شود. دلیل این امر، قابلیت بالای فرم‌پذیری و سهولت پردازش آن است که سرعت و هزینه تولید را کاهش می‌دهد.

ورق HC اما در صنایعی مانند راه‌آهن، کشتی‌سازی، ماشین‌آلات سنگین و صنایع فولادی کاربرد دارد. این نوع ورق برای محیط‌هایی مناسب است که در آن فشارهای مکانیکی بالا یا شرایط سخت کاری وجود دارد و نیاز به ورقی با مقاومت بالا احساس می‌شود.

6. فرایند تولید و کنترل کیفی

ورق‌های HB و HC هر دو در فرایند نورد گرم تولید می‌شوند، اما تفاوت در کنترل دمای نهایی، میزان کاهش ضخامت در هر پاس نورد و نوع عملیات حرارتی پس از آن، ویژگی‌های نهایی این دو نوع ورق را متمایز می‌کند.

در ورق HB معمولاً تمرکز روی بهبود فرم‌پذیری و کاهش تنش داخلی است، در حالی که در ورق HC با کنترل دقیق دما و سرعت نورد، تلاش می‌شود تا سختی و مقاومت مکانیکی ورق تقویت گردد. این تفاوت‌ها باعث ایجاد استانداردهای متفاوت در کنترل کیفی آن‌ها می‌شود.

7. قیمت و توجیه اقتصادی

ورق HB به دلیل تولید آسان‌تر و خواص عمومی‌تر، معمولاً قیمت پایین‌تری نسبت به ورق HC دارد. این نوع ورق به راحتی در پروژه‌های عمرانی و تولیدات انبوه استفاده می‌شود و از نظر اقتصادی برای بسیاری از کارفرماها به‌صرفه‌تر است.

اما ورق HC با توجه به استحکام بالا و دوام بیشتر، در مواردی که کیفیت و عملکرد فنی در اولویت است، ارزش افزوده بیشتری دارد. هرچند ممکن است قیمت بالاتری داشته باشد، اما در بلندمدت می‌تواند هزینه‌های تعمیر و نگهداری را کاهش دهد.

کلام آخر

در نتیجه، ورق‌های گرم B و C هر دو از خانواده ورق‌های فولادی نورد گرم هستند، اما از نظر ترکیب شیمیایی، خواص مکانیکی، قابلیت شکل‌دهی و کاربرد نهایی تفاوت‌های اساسی دارند. ورق HB با استحکام و ضخامت بالاتر، برای پروژه‌های صنعتی سنگین و سازه‌های مقاوم مناسب است، در حالی‌که ورق HC با فرم‌پذیری بالا و قابلیت جوشکاری آسان، در صنایع سبک و تولید انبوه کاربرد بیشتری دارد. انتخاب بین این دو نوع ورق باید بر اساس نیاز عملکردی، نوع استفاده و الزامات فنی پروژه صورت گیرد.